Babiogórski Park Narodowy

Babia Góra leży w paśmie Beskidu Wysokiego, a dokładnie w Beskidzkie Żywieckim (symbol GOT: BZ.02). Jest najwyższym wzniesieniem pasma (1724,6m n. p. m. ). Grzbietem Babiej, Pilska (1557 m n. p. m.) oraz Wielkiej Raczy (1236m n. p. m.) biegnie Południowa granica Polski.

Babia Góra leży we wschodniej części Beskidu Żywieckiego w tzw. „Grupie Babiej” w skład, której wchodzą także Police (1367 m) i Jałowiec (1110m). Babia Góra jest ukształtowana w 10 kilometrowy zwarty pas, o równoleżnikowym ułożeniu. Przełęcz Jałowiecka (1017m) ogranicza ją od zachodu, Przełęcz Lipnicka (986m) od wschodu a od północy dolina górnej Skawicy. Granica od południa jest umownie określana poziomicą 800 m n. p. m..

  • Babia Góra jest najwyżej wzniesionym obszarem polski po Tatrach,
  • Przez nią przechodzi europejski dział wód między Morzem Czarnym a Bałtykiem,
  • Jest granicą między dwiema krainami historycznymi: Małopolską i Orawą,
  • Wysokość względna, jest najwyższa w Polsce (oczywiście zaraz po Tatrach) i wynosi 1100 m!,
  • Jako pierwsza góra w Polsce została wpisana na listę Światowego Dziedzictwa Przyrody (1977r.),
  • Należy ona do jednych z nielicznych szczytów Beskidu, na którym istniały Lodowce górskie .

Babią Górę czasem porównuje się do samotnej wyspy, która jest oblewana przez morza mgieł tzw. „białe morza”. Ponieważ większość szczytów przewyższa o około 500m, jest wspaniałym punktem widokowym. Z jej szczytu można dostrzec: Tatry, Niżne Tatry, Wielką Fatrę, Małą Fatrę, Góry Choczańskie, Cześć Beskidu Wyspowego i Gorce, a także sztuczne zbiorniki na Sole, górnej Wiśle i Orawie. W najlepszym wypadku można dostrzec nawet Kraków… Ale może lepiej go nie widywać- w końcu jesteśmy wśród dzikiej przyrody i oby jak najdalej od miast!

Dzięki dużemu wzniesieniu nad poziomem morza i pogarszaniu się warunków klimatycznych ze wzrostem wysokości, wyróżnia się Babia Góra w Beskidach doskonale wykształconymi piętrami roślinnymi Podnóża góry pokrywa zwarty płaszcz lasów mieszanych z przewagą drzew iglastych. Podnóża przechodzą w bardziej strome stoki, a na wysokości około 1400 m n. p. m. rozciąga się strefa górnej granicy lasu. W niektórych miejscach wkracza ona nieco wyżej, w innych schodzi niżej, w zależności od ukształtowania zbocza i warunków mikroklimatycznych. Ponad lasami stoki pokryte są kosodrzewiną. Rośnie ona dużymi zwartymi płatami, lecz w miarę wznoszenia się płaty kosówki maleją ustępując miejsca powierzchniom trawiastym lub rumowiskom skalnym. Sam wierzchołek tworzy kopuła zbudowana z dużych nagich bloków skalnych. Na stokach Babiej Góry w licznych źródłach biorą początek dzikie górskie strumienie. Rozcinają one podnóża masywu głębokimi dolinkami o stromych zboczach.

Budowa Geologiczna

„Babia Góra jest zbudowana z piaskowcowo-łupkowych kompleksów fliszu magurskiego o dużej miąższości. Utwory te dzieli się na: warstwy podmagurskie – odsłaniające się w dolnych partiach góry i warstwy magurskie – budujące wysoko wzniesione obszary. Do pierwszej grupy skalnej zaliczamy: na stokach południowych – warstwy inoceramowe, piaskowce muskowitowe, łupki pstre, warstwy beloweskie, margle łąckie; na stokach północnych – warstwy hieroglifowe, margle łąckie i piaskowce osieleckie. Do drugiej grupy skalnej zaliczamy piaskowiec magurski o miąższości osiągającej 750 m. W piaskowcu często występują wkładki ilastych i marglistych łupków. „

W skałach babiogórskich występują nieliczne skamieniałości, czy ślady fauny numulitowej. W skałach dominuje głównie krzemionka (90%). W piaskowcu magurskim da się znaleźć strzałki kalcytowe, a nisko w korytach potoków wypreparowane żyły kalcytu. W piaskowcach występuje około 8% tlenku żelaza przez co stanowią one niskoprocentową rudę. Na Górze w wielu miejscach można zobaczyć ślady robót górniczych. Przynętę dla dawnych poszukiwaczy mogły stanowić połyskujące blaszki muskowitu, lub żelaziste piaskowce- jak przypuszcza Jerzy Gajczak i Adam Łajczak w książce „Babiogórskie Ścieżki- Z Zawoi przez Diablak do Lipnicy.

Gleby

Na Biabiej Górze występuje wiele rodzajów gleb, a ich rozmieszczenie zależnie jest od pięter klimatyczno- roślinnych . Niektóre rodzaje występują tylko tutaj.
Najniżej w reglu dolnym występują gleby brunatne. W reglu górnym- bielicowe. W piętrze kosodrzewiny występują gleby murszowo- bielicowe, natomiast w piętrze halnym gleby inicjalne. Wyżej gleby nie zdołały się wytworzyć. W miejscach wilgotnych można spotkać gleby torfowe i bagienne.

Klimat

Klimat Babiej jest typowo górski, a co za tym idzie: zostały wykształcone piętra klimatyczno- roślinne, wraz z wzrostem wysokości temperatura wyraźnie spada, lata są chłodne a zimy łagodne, występują wiaty halne, mikroklimaty są bardzo zróżnicowane.

Wyszczególniamy 4 piętra klimatyczne, pomiędzy którymi średnia temperatura roczna zmienia się o 2°C:

  • piętro klimatu umiarkowanie chłodnego (regiel dolny), 700-1150m n.p.m.
  • piętro klimatu chłodnego (regiel górny),1150-1360m.n.p.m.
  • piętro klimatu bardzo chłodnego (kosodrzewina) 1360-1650m n.p.m.
  • piętro klimatu umiarkowanie zimnego (hale alpejskie), powyżej 1650 m n.p.m.

Na pogodę głównie wpływają chłodne i wilgotne masy powietrza polarnego. Najczęstsze są wiatry zachodnie a pod szczytem południowe. Szczyt Babiej Góry jest bardzo wietrzny. Prędkość wiatru często osiąga 20 m/s (72km/h), dlatego bardzo ważne jest wzięcie za sobą dodatkowych ubrań jeżeli chcemy spędzić trochę czasu na szczycie. Na szczęście jest nam usypanych klika murków z kamieni dla ochrony przez wiatrem (choć w nich często można spotkać przykre niespodzianki jak śmieci (w najlepszym przypadku!)

średnia temp. [°C]roczna suma opadów[mm]
Zawoja Widły6,41140
Stańcowa5,7
Na Markowych3,71410
Szczyt0,41220

Najcieplejszy miesiąc: lipec, najzimniejszy:styczeń. Śnieg utrzymuje się 5 mies w roku a na szczycie 7 miesięcy.

Wody Powierzchniowe i Podziemne

Na Babiej Górze istnieje bardzo dużo potoków. Ich spadki niewielkie, czasem występują małe wodospadziki. Największy przepływ mają podczas roztopów i po obfitych deszczach. Liczne są także małe stawki. Najwięcej w północnej części. Najbardziej znane są: Mokry Stawek, Marków Stawek, Suchy Stawek itd. Dawniej uważano, że są pochodzenia polodowcowego, a obecnie przyjmuje się, ze mają osuwiskowe pochodzenie.

Góra jest dobrze uźródlona. Wydajność źródeł waha się między 1l a 5l/sekundę. Natomiast maksymalna wydajność przekracza 20 l/sekundę. Znane się źródło zwane „Głodną Wodą”, leżące na wysokości 1650m n.p.m. Pierwsze informacje o nim pochodzą z przed 300 lat.

Źródła są słabo mineralizowane. Mineralne występują tylko i podnóżu. Przypuszczalnie istnieją źródła solankowe w dolinie Słonego Potoku. Źródła siarkowodorowe można znaleźć na orawskich podnóżach.

Lodowce

W czasie epoki lodowcowej Babia Góra była kilkakrotnie pokrywana lodowcami. Za pierwszym razem lodowiec sięgnął do szczytu do 1050m n.p.m.. Wraz z ociepleniem się klimatu pokrywy lodowe topniały. Cofające się jęzory pozostawiły po sobie ślady w postaci moren czołowych i bocznych wraz z małymi jeziorkami. Większość z nich szybko zanikła, gdy moreny zostały rozerwane przez spływającą wodę.

Okres ocieplenia nie trwał długo. Wkrótce nastąpiło drugie zlodowacenie. Powstało wówczas około 14 lodowców o łącznej powierzchni 33 ha. Zalegały one m.in. między Sokolicą a Cylem.

Inne formy polodowcowe to kary. Najbardziej okazały występuje po stronie północnej pod Kościółkami. Jego głębokość dochodzi do 200 m, na jego dnie występują hałdy i stożki usypiskowe. Pozostałością tego okresu są także żłoby lodowcowe. Najokazalszy biegnie spod Diablaka po granicę lasu i jest widoczne z sąsiednich szczytów od strony północnej Nazywany jest „żłobem poszukiwaczy skarbów”

Babiogórski Park Narodowy w liczbach:

  • 25 lat temu Babiogórski Park Narodowy został włączony do międzynarodowej sieci rezerwatów biosfery
  • 45,6 km miałaby lina opasująca Park wzdłuż jego granic 48 lat liczy sobie obecnie Babiogórski Park Narodowy, powołany w 1955 roku
  • 60 gatunków mszaków zasiedla liczne głazy, skały, pnie i kłody we wszystkich piętrach masywu
  • 188 gatunków zwierząt kręgowych można odnaleźć w masywie Babiej Góry na terenie Parku
  • 489 gatunków roślin naczyniowych tworzy florę Babiej Góry
  • 1100 gatunków – na taką liczbę szacowana jest mikoflora czyli lista gatunków grzybów występujących na terenie Parku
  • 1725 metrów nad poziom morza wznosi się najwyższy szczyt masywu -Diablak
  • 3392 ha obejmuje swą powierzchnią Park Babiogórski